صفحه اول   ::    درباره ما   ::    نقشه سایت   ::    تماس با ما   ::

 

تقتاضای حق التدریس

قابل توجه متقاضیان تدریس

در دانشگاه پیام نور تایباد

لطفا جهت ارائه درخواست تدریس در این واحد دانشگاهی مدارک لازم را به ایمیل زیر ارسال نمایید.

pnuasatid@gmail.com

 با تشکر

......

ادامه ....

 

 


قیام خونین 15 خرداد
     

مقدمه

قیام، بروز امواج نارضایتى در میان یک قشر یا قشرهاى مختلف جامعه، بر علیه نظام حاکم است که منجر به طغیان ناگهانى آنها مى‏شود و موجب تغییراتى در برنامه‏ها، سیاستها، رهبرى و مدیریت و یا نهادهاى سیاسى جامعه مى‏گردد. ولى ساختار و ارزشهاى مسلط سیاسى و اجتماعى را دگرگون نمى‏سازد. زیرا هدف آن تنها نفس تغییر است; بدون آنکه جایگزینى در نظر داشته باشد. به عبارت دیگر، یک قیام اجتماعى، اگر چه با بسیج مردمى همراه است; اما طرح و برنامه‏اى مشخص، براى تغییر نهادهاى اجتماعى و سیاسى ندارد. از این رو، تفاوت اساسى قیام و انقلاب، در ایدئولوژى و معنا و جایگاه تاریخى آنهاست. بدین ترتیب که، هدف قیام اجتماعى برخلاف انقلاب، تخریب و بازسازى سیاسى و اجتماعى یک جامعه نیست; بلکه به صورت غیر مستقیم بر نهادهاى سیاسى و اجتماعى تاثیر مى‏گذارد و به طور اساسى، به معنى اعتراض خشونت‏آمیز به وضعیت موجود است. (1) با این حال قیام پانزده خرداد 1342، تغییرات بنیادینى در ساختار سیاسى - اجتماعى ایران ایجاد کرد و زمینه‏هاى پیروزى انقلاب اسلامى 1357 را آماده ساخت.

پس از تعریف قیام، بایستى به شرایط تاریخى دوره‏اى که به قیام پانزده خرداد 1342 منجر شد، پرداخت و سپس خاستگاه، انگیزه‏ها و اهداف، ماهیت ، فرایند و نتایج و پیامدهاى این قیام خونین را تبیین کرد. زیرا قیام پانزده خرداد تاثیرات عمیقى بر ساختار سیاسى - اجتماعى و فکرى - فرهنگى ایران گذاشت و به تعبیر امام خمینى (ره) "قیام 15 خرداد اسطوره قدرت ستمشاهى را در هم شکست و افسانه‏ها و افسون‏ها راباطل کرد. " (2)

پس از کودتاى 28 مرداد 1332 و استقرار دوباره رژیم شاه، رفته رفته حکومت مطلقه و استبدادى شاه تحکیم و تثبیت‏شد. در این رابطه، حمایتهاى بیدریغ آمریکا از سیاستهاى ضد مردمى شاه و فشار و اختناق حاکم بر جامعه که به وسیله ساواک صورت مى‏گرفت، نقش اساسى داشت. اما در سال 1339، همزمان با تحولاتى که در صحنه سیاست‏بین‏الملل رخ داد، رژیم شاه ناچار به تغییر صورى سیاستهاى خود گردید و برخلاف میل باطنى خویش و فقط براى تظاهر به دمکراسى، نظام فرمایشى دو حزب دولتى موافق و مخالف، یعنى "ملیون" و "مردم" را راه انداخت. با پیروزى جان اف. کندى، نامزد حزب دمکرات در انتخابات ریاست جمهورى آمریکا، سیاستهاى داخلى و خارجى آن کشور، در آستانه دگرگونى خاصى قرار گرفت. زیرا کندى در پى آن بود که براى جلوگیرى از قیامهاى مردمى در کشورهاى جهان سوم که احتمال سرنگونى رژیمهاى وابسته به بلوک غرب، بویژه آمریکا را به دنبال داشت، رهبران این کشورها را به اجراى برنامه‏هاى اصلاحى خود، تشویق و ترغیب نماید. دکترین " انقلاب از بالا"ى روستو، معاون امنیت ملى کندى، شالوده این اصلاحات را تشکیل مى‏داد.

همگام با کشورهاى دیگر جهان سوم، این اصلاحات در قالب"فضاى باز سیاسى کندى"! "اصلاحات ارضى"، "لایحه انجمنهاى ایالتى و ولایتى" و "انقلاب سفید"! در ابعاد مختلف سیاسى، اقتصادى، فرهنگى - حقوقى و اجتماعى، در ایران اجرا شد. اوج این برنامه‏هاى بنیان برافکن در "انقلاب سفید" که "انقلاب شاه و مردم"! نیز نام گرفت، تجلى یافت. این برنامه به اصطلاح انقلابى، در صدد تخریب بنیانهاى فرهنگى - اجتماعى ایران و مبارزه با فرهنگ مذهبى مردم ایران و به بیان دقیق‏تر، "اسلام‏زدایى" بود. اما این برنامه‏ها که با شرایط داخلى ایران سازگارى نداشت، موج بى‏ثباتى، نا آرامى و اعتراض مردم مسلمان ایران به رهبرى نیروهاى مذهبى که در راس آنها امام خمینى (ره) قرار داشت را برانگیخت. این نا آرامى و اعتراض، در نهایت منجر به قیام پانزده خرداد، در شهرهاى بزرگ کشور، بویژه تهران، اصفهان، شیراز، مشهد، تبریز، و . . . شد. اگرچه این قیام از نقطه نظر نظامى بشدت سرکوب شد; لکن زمینه‏هاى فکرى - فرهنگى انقلاب اسلامى 1357 را فراهم نمود. (3)

1- خاستگاه قیام پانزده خرداد 1342

خاستگاه قیام از نقش و جایگاه روحانیت‏شیعه در جامعه ایران و پیروى مردم از آنها ناشى مى‏شود. زیرا در طول یکصد سال اخیر تاریخ معاصر، روحانیت مبارز انقلابى به دلیل سیاستها و و برنامه‏هاى ضد اسلامى سلسله قاجار و خاندان پهلوى، توده‏هاى مردم مسلمان ایران را برعلیه آنها بسیج کرده‏اند. در طول این یکصدسال، درک شیعه از مسایل سیاسى بتدریج دچار تحول شد و با سیاسى شدن افکار عمومى مردم، روحیه مبارزه‏جویى با نظامهاى طاغوتى در سرلوحه حرکتهاى آنها قرار گرفت. ابتدا قیام تنباکو بر علیه تسلط اقتصادى بیگانگان (انگلستان) شکل گرفت. سپس افکار عدالت جویانه و قانون خواهى در انقلاب مشروطیت و قانون اساسى مشروطه تبلور یافت. جنبش ملى شدن نفت نیز یک مبارزه ضد بریتانیایى بود که حیطه وسیعترى نسبت‏به قیام تنباکو داشت.

بالاخره نهضت پانزده خرداد 1342، در کوران اقدامات تسلط جویانه آمریکا که در پوشش یک سرى اصلاحات سیاسى، اقتصادى، فرهنگى - حقوقى و اجتماعى انجام مى‏شد، به وقوع پیوست و پایه‏هاى رژیم سلطنتى پهلوى را متزلزل کرد. در همه این جنبشهاى سیاسى - اجتماعى روحانیت مبارز شیعه نقش اصلى را برعهده داشت و قیام اخیر، با تلاشهاى مجدانه امام خمینى روى داد. (4)

امام خمینى (ره) به عنوان یک مرجع و رهبر روشن ضمیر، تهاجم فکرى و فرهنگى دشمنان اسلام را در موارد گوناگون بخوبى دریافته بود و سعى در زدودن آثار آن داشت: آسیبهایى که ناشى از تبلیغات فرهنگى رژیم شاه بود و جدایى دین از سیاست، کوبیدن اسلام، ارائه مکتبهاى پوشالى، انحرافى و فریبنده و دعوت مردم به آنها، ایجاد خودباختگى فرهنگى و ناامیدى از فرهنگ اسلامى، محو معنویت جامعه، ایجاد سلطه فرهنگى و اشاعه برترى باورهاى غربى، ایجاد و گسترش روشنفکرى غرب زده، پاشیدن بذر نفاق بین مسلمین، ایجاد شکاف و تفرقه بین حوزه و دانشگاه، ترویج فساد اخلاقى و . . . را در بر مى‏گرفت. سلطه عوامل استعمار و دولتهاى وابسته، ضربات جبران ناپذیرى بر فرهنگ کشور وارد مى‏ساخت که حضرت امام، آنها را در دو مقوله "تلاش براى حذف اسلام و اسلام شناسان از سر راه منافع استعمار" و "ایجاد نظام آموزش استعمارى" دسته بندى نموده است. (5)

2 - انگیزه‏ها و اهداف قیام پانزده خرداد

همان گونه که گفته شد، منشا و خاستگاه قیام پانزده خرداد اندیشه‏هاى روحانیت مبارز شیعه، به رهبرى حضرت امام خمینى (ره) بود. در اندیشه‏ها و تفکر آن حضرت، تشکیل حکومت اسلامى و اجراى احکام اسلام جایگاه خاصى داشت. بر این اساس، پیاده شدن قوانین اسلام در حوزه‏هاى سیاست، اقتصاد، فرهنگ و اجتماع از انگیزه‏هاى اصولى نیروهاى مذهبى محسوب مى‏شد. اما با توجه به تخطى رژیم شاه از حدود الهى و عدم اجراى احکام اسلام، امر به معروف و نهى از منکر، دفاع از سنتها و ارزشهاى اسلامى، مقابله با برنامه‏هاى استعمارى آمریکا و اسرائیل، مبارزه با حاکمیت و گسترش فرهنگ غربى که منافى با معیارهاى فرهنگ اسلام ناب محمدى بود، از انگیزه‏هاى نسل جدید روحانیت، براى ورود به عرصه سیاسى کشور و وقوع قیام پانزده خرداد به شمار مى‏رفت. (6)

امام خمینى در مرحله اول مبارزه خود، درصدد پیشگیرى و کنترل حرکتهاى ضد مذهبى رژیم شاه برآمد. اما هنگامى که این رژیم تهاجم همه جانبه خود را بر علیه حضرت امام و پیروانش آغاز کرد، شیوه دیگرى براى مبارزه برگزیده شد که همانا رویارویى با اصل نظام شاهنشاهى بود.

انگیزه دیگر امام، مبارزه با صهیونیسم جهانى و عوامل داخلى آنها و صیانت از احکام اسلام و قرآن و حفاظت از استقلال کشور و جلوگیرى از نفوذ بیشتر اعضاى فرقه ضاله بهائیت که به عنوان ستون پنجم اسرائیل در ایران عمل مى‏کردند ، بود. رژیم شاه در سال 1328، به طور غیر رسمى (دفاکتور) اسرائیل را به سمیت‏شناخته بود و زمینه نفوذ عوامل صهیونیسم را در ایران فراهم ساخته بود. (7)

امام خمینى در پاسخ به تلگراف علماى همدان، در تاریخ 16 اردیبهشت 1342، در این باره فرمودند:

". . . خطر اسرائیل و عمال ننگین آن اسلام و ایران را تهدید به زوال مى‏کند. من براى چند روز زندگى با عار و ننگ ارزشى قائل نیستم و از علماء اعلام و سایر طبقات مسلمین انتظار دارم که با تشریک مساعى قرآن و اسلام را از خطرى که در پیش است نجات دهند. . . " (8)

بنابراین، نیروهاى مذهبى که از امام خمینى پیروى مى‏کردند، با انگیزه اولیه مخالفت‏با دستگیرى امام خمینى و انگیزه‏هاى اصلى دفاع از دین اسلام و ارزشها و احکام آن، در قیام پانزده خرداد شرکت کردند و اهداف رهبرى نهضت را که در طول دو سال مبارزه (1342 - 1341) بیان شده بود، پیگیرى کردند. اهداف اصلى امام خمینى (ره) حاکمیت قوانین اسلام و اجراى شریعت اسلامى و قطع زنجیرهاى وابستگى کشور از کشورهاى استعمارگر و استکبارى آمریکا و اسرائیل و. . . بود. خلع ایادى داخلى آنها و براندازى اصل نظام شاهنشاهى و جایگزینى حکومت اسلامى براى جامه عمل پوشاندن به اهداف نهضت ضرورى بود که امام خمینى تلاش براى تحقق آنها را پیشه خود ساخته بود.

3- ماهیت قیام پانزده خرداد 1342

با توجه به اینکه، ماهیت اصلى سیاستها و برنامه‏هاى رژیم شاه، مبارزه با فرهنگ مذهبى مردم ایران بود (9) و این مساله با روحیه مذهبى مردم سازگار نبود، به طور طبیعى، قیام پانزده خرداد داراى ماهیت اصیل دینى و مذهبى بود. زیرا این قیام براى دفاع از فرهنگ اسلامى و ارزشها و هنجارهاى مذهبى مردم ایران به وقوع مى‏پیوست.

در بررسى پدیده‏هاى اجتماعى، توجه به عناصر آن بسیار مهمند. عناصر اصلى این قیام شامل نیروهاى قیام و به بیان دیگر، رهبرى قیام و مردم است که توسط ایدئولوژى و اندیشه نهضت‏به همدیگر پیوند خورده‏اند. ایدئولوژى و تفکر قیام، همانا اندیشه‏هاى ناب مذهبى بود. در واقع، اندیشه‏ها و افکار، انگیزه‏ها و اهداف و آرمانها و آرزوهاى مردم ایران، از زبان رهبر نهضت، یعنى امام خمینى بیان مى‏شد. (10)

امام خمینى با نفى تز استعمارى"جدایى دین از سیاست" و تاکید بر نظریه مرحوم سید حسن مدرس مبنى بر "دیانت ما عین سیاست ما، و سیاست ما عین دیانت ماست"، و با صدور فرمان تحریم تقیه نقطه عطفى در فرهنگ سیاسى کشور ایجاد کرد که پایان دوران از خودبیگانگى را بشارت مى‏داد. (11) آن حضرت با ذکر عبارات "تقیه حرام است و اظهار حقایق واجب (ولو بلغ ما بلغ) " (12) ، به مثابه پیشواى روحانى و سیاسى مردم ایران، "تقیه" را که موجب خمودگى و افسردگى سیاسى مردم شده بود، مطرود دانسته و نظرات سیاسى - مذهبى خود را بیان کرد و بدینسان، عنوان بزرگترین مصلح تاریخ ایران و اسلام را به خود اختصاص داد. زیرا این عمل به منزله اصلاح طرز تفکر و روحیه مردم ایران بود. بدین ترتیب، رژیم شاه را بر سر دو راهى خطرناکى قرار داد. چون از یک سو، رهبرى مذهبى شیعه، سیاستهاى استبدادى شاه را به طور علنى و رسمى مورد حمله قرار مى‏داد و از سوى دیگر، دولت از رویارویى علنى با مذهب بیمناک بود.

بنابراین، قیام پانزده خرداد 1342، داراى ویژگیهایى بود که هیچ یک از جنبشهاى سیاسى - اجتماعى پیشین ایران، واجد همه این خصوصیات نبودند. این مساله، قیام پانزده خرداد را یک حرکت‏سیاسى - اجتماعى و فکرى - فرهنگى منحصر به فرد مى‏سازد که نقطه عطفى در سیر تحولات سیاسى - اجتماعى ایران پدید آورد و سمت و سوى مذهبى بدان بخشید.

ویژگى اصلى قیام پانزده خرداد، جنبه مذهبى آن بود که با حضور رهبران مذهبى و روحانیت معظم شیعه، توده‏هاى مختلف مردم ایران نیز در آن مشارکت جستند.

"بنابراین، در این مورد که حرکت پانزدهم خرداد، یک قیام صددرصد اسلامى - مردمى بوده هیچ تردیدى نیست. در واقع مرجعیت تقلید، به شکلى کاملا روشن عامل مذهب را عامل اصلى مبارزه مردم علیه رژیم معرفى نمود. از طرفى چون اکثریت مردم ایران مسلمان هستند و انگیزه‏هاى مذهبى بیشتر از هر چیز دیگرى در آنها تاثیر دارد، به پیروى از اصول اسلامى و به تبعیت از دستورات ائمه اطهار آماده بودند تا پا به میدان مبارزه بگذارند. " (13)

ویژگیهاى دیگر این نهضت عبارتند از:

1 - قرار گرفتن مرجعیت‏شیعه در سطح رهبرى نیروهاى مذهبى. هنگامى که امام خمینى (ره) به عنوان یک مرجع تقلید، رهبرى یک جنبش سیاسى - اجتماعى و فکرى - فرهنگى را بر عهده گرفت، دیگر مراجع را نیز با خود همراه کرد.

2 - فراگیرى و پوشش دادن به حرکتهاى سیاسى موجود. حضور امام خمینى نیروهاى مذهبى را گردهم آورد و از تفرقه آنها جلوگیرى کرد.

3 - رویارویى با اصل نظام شاهنشاهى. در حالى که، جنبشهاى پیشین داراى این ویژگى نبودند.

4 - ضد امپریالیسم و ضد صهیونیسم بودن مبارزه. امام خمینى (ره) از ابتداى هضت‏خود قدرتهاى استعمارى شرق و غرب و صهیونیسم جهانى و اسرائیل را به مبارزه طلبید.

5 - ممانعت از اجراى سیاست دموکراسى کنترل شده کندى که در دیگر کشورهاى وابسته جهان سوم در حال اجرا بود. زیرا حرکت امام خمینى (ره) ، رژیم شاه را ناگزیر به اعمال خشونت کرد و بدین ترتیب، چهره واقعى این رژیم براى جهانیان و مردم ایران روشن‏تر شد.

6 - آشکار شدن قدرت مذهب به وسیله بسیج گسترده مردمى و مقاومت در مقابل برنامه‏هاى نامشروع شاه. (14)

4 - فرایند قیام پانزده خرداد 1342

اولین شعله‏هاى آتش مخالفت‏با سیاستهاى ضد اسلامى و غیر مردمى رژیم شاه، پس از تصویب لایحه انجمنهاى ایالتى و ولایتى برافروخته شد. زیرا، براساس این تصویبنامه که به صورت غیر قانونى و به هنگام تعطیلى مجلسهاى شوراى ملى و سنا، در هیات دولت اسدالله علم تهیه، تنظیم و تصویب شده بود، رسمیت دین اسلام از قانون اساسى کشور لغو مى‏شد. نمایندگان انجمن‏هاى مذکور، در مراسم تحلیف به جاى قرآن مجید به کتاب آسمانى سوگند یاد مى‏کردند و بدین ترتیب، زمینه‏هاى حقوقى و قانونى به قدرت رسیدن بهائیان و عوامل اسرائیل در ایران فراهم مى‏شد. همچنین، با هیاهوى اعطاى حق راى به زنان، و سؤ استفاده از آن، مخالفین برنامه‏هاى رژیم شاه، مخالف آزادى زنان قلمداد مى‏شدند، اما رژیم شاه به دلیل مخالفت گسترده نیروهاى مذهبى، مجبور به لغو رسمى این تصویبنامه شد. با این حال، اعتراض به رژیم شاه ادامه یافت و با اعلام رفراندم "انقلاب سفید"! اوج گرفت. براى خاموشى صداى مخالفین، نیروهاى مسلح و عوامل امنیتى رژیم شاه به مدرسه فیضیه قم که در آن مجلس بزرگداشت‏شهادت امام صادق برپا بود، حمله کردند. این واقعه خونین و حوادث بعدى، مانند دستگیرى طلاب و اعزام آنان به سربازى، بر آتش خشم مردم دامن زد. سخنرانى پرشور و تاریخى حضرت امام خمینى، در عصر عاشوراى 1383 (13 خرداد 1342) که در آن شدیدترین حملات خود را متوجه شخص شاه، آمریکا و اسرائیل نمودو آنها را عامل بدبختى مملکت دانست، تاب و توان رژیم شاه را به پایان رساند. این رژیم، در یک حرکت انفعالى، اقدام به دستگیرى و انتقال امام به تهران نمود. پخش خبر دستگیرى آن حضرت، موج اعتراض اقشار گوناگون مردم ایران را به گونه‏اى باور نکردنى برانگیخت. این مساله، مورد تایید بیشتر محققان و نویسندگان تاریخ معاصر ایران مى‏باشد. (15)

صدها هزار نفر از مردم ایران، در شهرهاى تهران، قم، مشهد، شیراز، اصفهان، تبریز، ورامین و . . . به تظاهرات و راهپیمایى پرداختند. این راهپیمایى با شدت هرچه تمامتر به خاک و خون کشیده شد و هزاران نفر از تظاهرکنندگان (حدود پانزده تا بیست هزار نفر) به شهادت رسیدند. رژیم شاه براى چندمین بار توانست، با کشتار مردم ایران حاکمیت‏خود را براى پانزده سال دیگر تضمین کند. حاکمیتى که با خفقان مطلق و استبداد کامل همراه بود. حاکمیتى که به بهاى کشتار هزاران نفر از فرزندان این ملت و تبعید رهبر قیام به دست آمده بود.

5 - نتایج و پیامدهاى قیام پانزده خرداد 1342

قیام پانزده خرداد، اگرچه در ظاهر با شکست روبرو شد، اما تاثیرات بلند مدت خود را بر روند سیاسى و اجتماعى ایران باقى گذاشت. این تاثیرات عمیق، ناشى از ویژگیهاى ناب این قیام بود که عبارتند از: فراگیرى نهضت و حضور همه گروهها، قشرها و طبقات اجتماعى در روند مبارزه; مذهبى بودن نهضت و حضور نیروهاى مذهبى در آن که موجب حضور گسترده مردم در جریان مبارزه شد; پیروى از مبانى دین اسلام در جریان مبارزه; مشخص بودن رهبرى مبارزه که در وجود امام خمینى تجلى یافته بود; اخلاص و قاطعیت رهبر نهضت; جبنه بیگانه ستیزى جنبش که لبه تیز آن متوجه آمریکا، اسرائیل و شخص شاه بود.

با توجه به این خصوصیات، نتایج و پیامدهاى قیام را مى‏توان، به اختصار اینگونه برشمرد:

1 - افزایش رشد سیاسى روحانیت و حوزه‏هاى علمیه و ورود آنها به عرصه سیاست کشور;

2 - الگو قرار گرفتن مذهب براى مبارزه و رویکرد بیشتر نیروهاى مبارز به مذهب;

3 - رشد و آگاهى توده‏هاى مردم و تکامل مبارزات آنان;

4 - افشاى چهره منافقانه و ریاکارانه شاه و روشن شدن ماهیت رژیم وى براى مردم;

5 - بى‏اعتبار شدن شرق و غرب، به دلیل موضع گیریهاى منفى آمریکا و شوروى در مقابل قیام مذکور;

6 - تثبیت مرجعیت و رهبرى امام خمینى با تایید مراجع و علما و حمایت و پشتیبانى مردم;

7 - روشن شدن ماهیت گروه‏هاى سیاسى وابسته و لیبرال و محو شدن جاذبه گروههاى سیاسى غیر مذهبى;

8 - توسل به شیوه مبارزه قهرآمیز، توسط برخى گروه‏هاى مبارز;

9 - احساس ضرورت ایجاد تشکل براى ادامه مبارزه با رژیم;

10 - تبیین نظریه "ولایت فقیه" (16) ، به عنوان نظام حکومتى جایگزین رژیم شاه، توسط امام خمینى به طور کلى، قیام اسلامى و فراگیر مردم ایران در پانزدهم خرداد 1342، باعث افزایش آگاهى سیاسى مردم و حضور بیشتر آنها در صحنه شد و با تثبیت رهبرى امام خمینى (ره) ، گروه‏هاى سیاسى غیر مذهبى به حاشیه رانده شدند. امام خمینى (ره) با بهره‏گیرى از تجارب گذشته و با ارائه نظریه"ولایت فقیه" که پس از پیروزى انقلاب اسلامى، شالوده قانون اساسى جمهورى اسلامى ایران شد، نظام سیاسى جایگزین حکومت‏سلطنتى را تبیین کرد. با پیروزى انقلاب اسلامى در سال 1357، این نظریه جامه عمل پوشید و اساس نظام جمهورى اسلامى ایران را پى ریزى کرد.

امام خمینى (ره) با دمیدن روح خودباورى و نفى از خودبیگانگى، زمینه‏هاى بازگشت‏به خویشتن را در میان قشر جوان و روشنفکر دانشگاهى فراهم ساخت و باعث رویکرد نیروهاى سیاسى، اجتماعى و فرهنگى کشور به سوى مذهب شد. بنابراین، نهضت فکرى - فرهنگى پانزده خرداد به رهبرى امام خمینى (ره) تاثیرات عمیق و شگرفى بر ساختار سیاسى، فرهنگى و اجتماعى ایران گذاشت و نتایج و پیامدهاى سازنده و مطلوبى به بار آورد. در واقع، آماده‏سازى شرایط و زمینه‏هاى لازم و نیروهاى انقلاب اسلامى را در دامن خود پرورش داد.

پى‏نوشت‏ها:

1. ر. ک. بشیریه، حسین. انقلاب و بسیج‏سیاسى، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1372، ص. ص‏11و15

2. خمینى، امام (روح الله) . صحیفه نور، مجموعه رهنمودهاى امام خمینى، تهران: سازمان مدارک فرهنگى انقلاب اسلامى، 1371، جلد نوزدهم، ص‏165.

3. ر. ک. على بابابى، غلامرضا. فرهنگ علوم سیاسى، دو جلد، چاپ دوم، تهران: شرکت نشر و پخش ویس، 1369، جلد دوم، ص. 62.

4. ر. ک. عنایت، حمید. انقلاب در ایران سال 1379، (تشیع، ایدئولوژى سیاسى انقلاب اسلامى) ، ترجمه منتظر لطف، درآمدى بر ریشه‏هاى انقلاب اسلامى، مجموعه مقالات، به کوشش عبدالوهاب فراتى، قم: معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامى، 1376، ص. ص. 162 - 144، ص. ص. 158 - 153.

5. ر. ک. خلجى، عباس، تاثیر اصلاحات دوره 42 - 1339 بر وقوع قیام پانزده خرداد 1342، پایان نامه دوره کارشناسى ارشد علوم سیاسى، سال تحصیلى 78 - 1377، دانشکده حقوق و علوم سیاسى دانشگاه تهران، ص. ص. 140 - 139. همچنین ر. ک. صدیق اورعى، غلامرضا. اندیشه امام خمینى (ره) درباره تغییر جامعه، تهران: مؤسسه انتشاراتى سوره، 1373، ص. ص. 56 - 50.

6. ر. ک. همان، ص. 147.

7. ر. ک. ازغندى، علیرضا. روابط خارجى ایران، "دولت دست نشانده"، 1357 - 1320، تهران: نشر قومس، 1376، ص. ص. 420 - 409.

8. خمینى، امام (روح الله) . صحیفه نور، مجموعه رهنمودهاى امام خمینى، تهران: مرکز مدارک فرهنگى انقلاب اسلامى، 1361، جلد اول، ص. ص. 51 - 50.

9. ر. ک. عمید زنجانى، عباسعلى. انقلاب اسلامى و ریشه‏هاى آن، چاپ سوم، تهران: نشر کتاب سیاسى، 1369، ص. ص. 448 - 447.

10. ر. ک. روحانى، حسن. انقلاب اسلامى: ریشه‏ها و چالشها، تهران: مرکز پژوهشهاى مجلس شوراى اسلامى ایران، 1376، ص. 78.

11. ر. ک. عسگرى، مهدى. قدرت علماى شیعه، بى‏جا: بى‏نا، بى‏تا، ص. 73.

12. روحانى (زیارتى) ، سید حمید. بررسى و تحلیلى از: نهضت امام خمینى، چاپ یازدهم، تهران: انتشارات راه امام، 1360، ص. ص. 372 - 371.

13. باقرى، على. خاطرات پانزده خرداد، تهران: حوزه هنرى سازمان تبلیغات اسلامى، 1374، جلد دوم، ص. ص. 20 - 19.

14. ر. ک . پارسانیا، حمید. حدیث پیمانه، پژوهشى در انقلاب اسلامى، چاپ دوم، [قم]: معاونت امور اساتید و دروس معارف اسلامى، 1376، ص. ص. 305 - 303.

15. ر. ک. خلجى. پیشین، ص. ص. 174 - 173، در این منبع، مشخصات بیست اثر علمى که عامل اصلى انگیزش مردم براى قیام پانزده خرداد 1342 را دستگیرى امام خمینى (ره) به وسیله رژیم شاه قلمداد نموده‏اند، آورده شده است.

16. ر. ک. خمینى، امام (روح الله) . ولایت فقیه"حکومت اسلامى"، بى‏جا: بى‏نا، بى‏تا.


آخرین ویرایش : 1348/10/11 -- 03:30:00
تعداد بازدید : 803

 

 
کل کاربران : 1023515
کاربران امروز : 64
بازدید امروز : 65
کاربران دیروز : 127
بازدید دیروز : 127
کاربران آنلاین : 32

 

 

 

   صفحه اول   ::    درباره ما   ::    نقشه سایت   ::    تماس با ما   ::
دانشگاه پیام نور تایباد